De fontein van de Blauwe Golven in Arnhem gebruikt inmiddels geen drinkwater meer. De gemeente Arnhem heeft bevestigd dat de fontein vorig voorjaar, zoals gepland, is aangesloten op de Jansbeek. De overstap naar deze andere waterbron vond plaats tijdens de herinrichting van de Rijnkade. Daarmee is een maatregel uitgevoerd die al eerder was aangekondigd, nadat het waterverbruik van de fontein na de heropening tot discussie had geleid.
De verandering is relevant voor de discussie over de duurzaamheid van het monumentale kunstwerk. Na de heropening bleek de fontein grote hoeveelheden drinkwater nodig te hebben. Een deel van het water ging verloren door onder meer verneveling en wind. Inmiddels ligt de situatie anders: volgens de gemeente wordt de fontein gevoed met water uit de Jansbeek.
Blauwe Golven verwijzen naar de geschiedenis van Arnhem
De Blauwe Golven zijn ontworpen door kunstenaar Peter Struycken en werden in 1977 gerealiseerd op het Roermondsplein. Het golvende patroon van blauwe en witte klinkers verwijst naar de Oude Haven, die vroeger op deze plek lag en Arnhem met de Rijn verbond. De fontein vormt een integraal onderdeel van het kunstwerk.
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed beschrijft de Blauwe Golven als een bijzonder voorbeeld van omgevingskunst uit de jaren zeventig. Het kunstwerk werd ontworpen in samenhang met de ingrijpende infrastructurele veranderingen rond de aanleg van de huidige Nelson Mandelabrug. In april 2026 wees de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap de Blauwe Golven officieel aan als rijksmonument, onder monumentnummer 532551.
De monumentale status heeft betrekking op het geheel van het omgevingskunstwerk, waaronder het golvende patroon, de parkeerfunctie en de centrale fontein. Daarmee is de fontein niet alleen een technische installatie, maar onderdeel van het beschermde ontwerp.
Na de heropening ontstond discussie over het waterverbruik
De fontein werd na de renovatie opnieuw in gebruik genomen. Daarbij was nadrukkelijk aandacht besteed aan verduurzaming. De technische installatie werd vernieuwd en het energiegebruik werd volgens de betrokken bouwer sterk teruggebracht. Ook werd een systeem ontwikkeld waarmee de fonteinen bij bepaalde windomstandigheden kunnen worden teruggeschakeld.
Toch ontstond na de heropening een ander probleem. Het waterverlies bleek aanzienlijk. In de zomer van 2024 werd hierover ook door de gemeenteraad vragen gesteld. In de officiële raadsvragen werd verwezen naar berichtgeving waarin sprake was van bijna 5 miljoen liter drinkwater dat inmiddels was verdwenen. De vragen gingen onder meer over de omvang van het verbruik, de genomen maatregelen en de geplande aansluiting op de Jansbeek.
Daarmee ontstond een opmerkelijke situatie. Een fontein die bij de renovatie juist toekomstbestendiger en duurzamer moest worden gemaakt, bleek in de praktijk nog steeds aanzienlijke hoeveelheden drinkwater nodig te hebben.
Wind en verneveling maakten het systeem kwetsbaar
Het hoge waterverbruik had volgens de beschikbare informatie vooral te maken met de manier waarop de fontein werkt. Een deel van het water wordt omhooggespoten en komt vervolgens door wind en verneveling niet volledig terug in het opvangsysteem.
Bij de renovatie was daarom al rekening gehouden met weersomstandigheden. Volgens de technische informatie over het project kan de fontein afhankelijk van windrichting en windsnelheid gedeeltelijk worden teruggeschakeld. Ook is een ondergrondse waterbuffer van ongeveer 70 kubieke meter aangelegd om retourwater op te vangen.
Dat soort maatregelen kan het waterverlies beperken, maar neemt niet weg dat een fontein die water vernevelt gevoelig blijft voor wind. Juist daarom was een andere waterbron een belangrijke aanvullende maatregel.
Jansbeek vervangt drinkwater als bron
Die overstap is inmiddels gerealiseerd. De gemeente Arnhem heeft aan Gelderland Magazine bevestigd dat de Blauwe Golven-fontein vorig voorjaar is aangesloten op de Jansbeek. De werkzaamheden vonden plaats tijdens de herinrichting van de Rijnkade.
De fontein gebruikt daardoor volgens de gemeente geen kraanwater meer, maar water uit de Jansbeek. Daarmee is de eerder aangekondigde oplossing daadwerkelijk uitgevoerd.
Ook bij de technische uitwerking van de renovatie was al voorzien in een verbinding met de Jansbeek. De betrokken bouwer beschreef eerder dat het water via een aanvoerleiding naar de technische installatie van de fontein wordt gebracht. Daar wordt het water behandeld voordat het opnieuw in de fontein wordt gebruikt.
De aansluiting betekent daarmee een belangrijke wijziging in de waterhuishouding van de fontein. Het gaat niet langer om een installatie die voor haar watervoorziening afhankelijk is van drinkwater uit het leidingnet.
Geen einde aan alle vragen over water
Dat de fontein geen drinkwater meer gebruikt, betekent niet automatisch dat alle vragen over watergebruik zijn verdwenen. De waterbron is veranderd en daarmee verandert ook de aard van de discussie.
Water uit de Jansbeek maakt onderdeel uit van het lokale watersysteem. Voor een journalistieke beoordeling van de duurzaamheid zijn daarom ook vragen relevant over de hoeveelheid water die aan de beek wordt onttrokken, de werking van de installatie en de gevolgen daarvan onder verschillende weersomstandigheden.
Op basis van de informatie die de gemeente nu heeft verstrekt, kan wel worden vastgesteld dat het eerder gesignaleerde gebruik van drinkwater voor de fontein is beëindigd. Er is geen aanleiding om het oude verbruik als het huidige verbruik te presenteren.
Dat onderscheid is belangrijk. De cijfers uit 2024 beschrijven de periode waarin de fontein nog gebruikmaakte van drinkwater. Sinds de aansluiting op de Jansbeek is de waterbron veranderd.
Duurzaamheid was al onderdeel van de renovatie
De overstap naar water uit de Jansbeek staat niet los van de bredere verduurzaming van de Blauwe Golven. Bij de renovatie werd ook gekeken naar het energiegebruik van de fontein.
Volgens de technische uitwerking van de renovatie is de nieuwe installatie aanzienlijk energiezuiniger dan het oorspronkelijke systeem. De pompen zijn aangepast en ook de verlichting is vervangen door energiezuinigere ledverlichting. Daarnaast is de installatie voorzien van een systeem dat bij harde wind het waterbeeld kan aanpassen om verneveling en waterverlies te beperken.
Daarmee bestaat de verduurzaming uit meerdere onderdelen: minder energiegebruik, efficiëntere techniek, het opvangen en hergebruiken van water en uiteindelijk het vervangen van drinkwater door water uit de Jansbeek.
Een monument dat technisch moet blijven functioneren
De geschiedenis van de fontein laat zien dat het behoud van een monumentaal kunstwerk niet alleen een kwestie van restauratie is. De installatie moet ook technisch blijven functioneren binnen de eisen van deze tijd.
Dat geldt in het bijzonder voor een kunstwerk als de Blauwe Golven, waarin infrastructuur, kunst en water onderdeel zijn van één ontwerp. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed beschrijft het werk als een integraal onderdeel van de stedelijke en infrastructurele ontwikkelingen van Arnhem in de jaren zeventig.
De uitdaging is daardoor niet alleen om het oorspronkelijke beeld te behouden, maar ook om de achterliggende techniek geschikt te maken voor de huidige omstandigheden. Het waterverbruik na de heropening maakte zichtbaar dat die technische opgave ingewikkelder was dan vooraf misschien werd verwacht.
Van drinkwaterdiscussie naar Jansbeek
De Blauwe Golven vormen daarmee inmiddels een ander verhaal dan een paar jaar geleden. De heropening bracht niet alleen het monumentale kunstwerk en de fontein terug in het straatbeeld, maar leidde ook tot vragen over het hoge gebruik van drinkwater.
Die kwestie heeft inmiddels tot een concrete aanpassing geleid. De gemeente heeft bevestigd dat de fontein sinds het voorjaar van 2025 water uit de Jansbeek gebruikt. Daarmee is de eerder geplande aansluiting gerealiseerd.
De komende tijd is vooral van belang hoe de nieuwe installatie in de praktijk functioneert. De overstap naar de Jansbeek betekent dat de fontein niet langer drinkwater gebruikt, maar het maakt monitoring van het watergebruik en de werking van het systeem niet minder relevant.
Voor Arnhem is de Blauwe Golven daarmee niet alleen een opvallend kunstwerk uit de jaren zeventig en sinds april 2026 een rijksmonument, maar ook een voorbeeld van de technische keuzes die nodig zijn om historisch erfgoed in de openbare ruimte toekomstbestendig te laten functioneren.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 18
