Het natuurherstelproject in Lampenbroek bij Klarenbeek is afgerond. Waterschap Vallei en Veluwe, provincie Gelderland en Natuurmonumenten hebben de inrichting van het gebied aangepast om water langer vast te houden en de verdroogde natuur te herstellen. In het gebied zijn onder meer sloten gedempt, beken opnieuw ingericht en voormalige landbouwpercelen aangepast. Lampenbroek ligt op de overgang van de Veluwe naar het IJsseldal.
Verdroogde natuur krijgt andere inrichting
Lampenbroek ligt van oorsprong in een laagte waar kwelwater vanuit de Veluwe omhoogkomt. Die omstandigheden maken het gebied geschikt voor natte natuur, waaronder blauwgraslanden. Volgens het Waterschap Vallei en Veluwe stond de natuur onder druk door een lage grondwaterstand en langere droge perioden.
De herinrichting moet ervoor zorgen dat water minder snel uit het gebied wordt afgevoerd. Sloten zijn gedempt of verondiept en gekanaliseerde beken zijn opnieuw ingericht. De Verloren Beek en de Loenense Beek zijn volgens het waterschap weer ondieper en licht kronkelend aangelegd. Daardoor krijgen de oorspronkelijke kwelstromen meer ruimte in het gebied.
De provincie Gelderland beschrijft Lampenbroek als onderdeel van het Gelders Natuurnetwerk. Het gebied wordt gevoed door grondwater vanuit het Veluwemassief. De provincie vermeldt dat de werkzaamheden in mei 2024 zijn gestart en dat de inrichting is gericht op herstel van verdroogde natuur, aanleg van nieuwe natuur en het naar de oppervlakte brengen van meer kwelwater.
Landbouwgrond maakt plaats voor natuur
Een deel van de werkzaamheden vond plaats op voormalige landbouwpercelen. Daar is de voedselrijke bovenlaag afgegraven tot aan de oorspronkelijke laag van zand en leem. Volgens het waterschap ontstaat daardoor ruimte voor blauwgrasland en andere natte, bloemrijke graslanden. In het laagste oostelijke deel van het gebied is ruimte gemaakt voor vochtig bos en moerasbos.
De verandering van landbouwgrond naar natuur is onderdeel geweest van een breder gebiedsproces. Volgens Natuurmonumenten is samen met voormalige grondeigenaren ruimte gemaakt voor natuurherstel. Agrariërs die percelen in Lampenbroek verkochten, kregen via kavelruil andere landbouwpercelen. Het waterschap schrijft dat deze percelen droger en daardoor geschikter zijn voor landbouw. De afgegraven voedselrijke grond is aangeboden om laaggelegen landbouwpercelen in de omgeving op te hogen.
Daarmee zijn de maatregelen niet beperkt tot het natuurgebied zelf. De inrichting heeft eveneens gevolgen gehad voor de manier waarop grond en landbouwpercelen in de omgeving zijn georganiseerd. Omwonenden zijn volgens Natuurmonumenten betrokken bij het ontwerp van het opnieuw ingerichte gebied.
181 hectare onderdeel van grotere gebiedsopgave
Lampenbroek maakt deel uit van een grotere opgave voor natuurontwikkeling in het gebied. In een beantwoording van Statenvragen uit 2024 vermeldde de provincie dat met de verdrogingsaanpak de inrichting en het herstel van 181 hectare wordt nagestreefd. Volgens de provincie draagt het project bij aan de afronding van het Gelders Natuurnetwerk en aan de Kaderrichtlijn Water-opgave voor de Voorsterbeek. Het gebied heeft volgens dezelfde provinciale beantwoording een functie in het verbinden van verschillende Natura 2000-gebieden.
De provincie vermeldde in dat document dat het totale plan € 7,45 miljoen kost. Dat bedrag heeft betrekking op het project Verdrogingsaanpak Lampenbroek zoals dat in de beantwoording van 2024 is beschreven.
De huidige berichtgeving over de afronding legt de nadruk op de fysieke maatregelen in het gebied. Volgens uitvoerder Ploegam is daarbij ongeveer 250.000 m³ grond verzet. Het bedrijf meldt dat een deel van deze grond lokaal is gebruikt voor het ophogen van landbouwpercelen. Ploegam meldt daarnaast dat de werkzaamheden vrijwel volledig met elektrisch materieel zijn uitgevoerd. Deze gegevens zijn afkomstig van de uitvoerder en worden daarom niet als cijfers van het waterschap of de provincie gepresenteerd.
Water langer vasthouden
Een belangrijk onderdeel van de nieuwe inrichting is het vasthouden van water. Het waterschap stelt dat het gebied daardoor beter moet kunnen omgaan met zowel droge perioden als momenten met veel neerslag. De maatregelen zijn gericht op het herstel van het watersysteem en de omstandigheden die nodig zijn voor de ontwikkeling van natte natuur.
Het waterschap noemt daarbij het kalkrijke kwelwater dat vanuit de Veluwe naar het gebied stroomt. Door de aangepaste inrichting moet dit water minder snel worden afgevoerd richting de IJssel. Volgens het waterschap kunnen daardoor omstandigheden ontstaan waarin planten van het blauwgrasland zich opnieuw kunnen ontwikkelen.
De werkzaamheden zijn niet alleen bedoeld voor het watersysteem. In het gebied worden verschillende typen natuur ontwikkeld, waaronder natte bloemrijke graslanden en vochtig bos. De historische landschappelijke overgang tussen het open gebied van de Loenense Hooilanden in Apeldoorn en het kleinschaliger landschap in Voorst is volgens het waterschap eveneens versterkt.
Project is afgerond, ontwikkeling van natuur begint nu
Het project is daarmee als inrichting afgerond, maar de ontwikkeling van de natuur is een proces dat na de werkzaamheden doorgaat. Het waterschap vermeldt dat de resterende maatregelen in het voorjaar van 2026 zijn uitgevoerd en dat het gebied in september 2026 in gebruik is genomen. De provincie beschrijft het herstel van de natuur als een ontwikkeling die onderdeel is van de bredere Gelderse natuur- en wateropgave.
Het nieuwsbericht van Natuurmonumenten over de afronding van Lampenbroek verscheen op 30 september 2026 en is opgesteld door Marie-Thérèse te Bulte. Het Waterschap Vallei en Veluwe publiceerde op 5 oktober 2026 eveneens een bericht over de afronding; bij dat bericht wordt geen individuele auteur vermeld. De feitelijke informatie in dit artikel is gecontroleerd aan de hand van publicaties van Natuurmonumenten, Waterschap Vallei en Veluwe, provincie Gelderland en uitvoerder Ploegam.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 7
