Een groep brugklassers terroriseert een straat in Winterswijk. Buurtbewoners zijn er klaar mee. Begrijpelijk. Maar wat minstens zo verbijsterend is als het gedrag van die jongeren, is de reflex die volgt: er moet met de school gepraat worden.
Alsof daar, tussen de lesroosters en ouderavonden, de opvoeding van deze kinderen plaatsvindt. Alsof docenten verantwoordelijk zijn voor wat er ’s avonds op straat gebeurt. Het is een denkfout die inmiddels zo ingeburgerd is geraakt dat bijna niemand hem nog ter discussie stelt.
Maar laten we dat wél doen. Want deze reflex is niet alleen onjuist, hij is ronduit ontluisterend.
De grote verdwijntruc van ouderlijke verantwoordelijkheid
Wat we hier zien, is een collectieve verdwijntruc. Ouders verdwijnen uit beeld zodra het misgaat. Hun rol wordt kleiner gemaakt, verzacht, of simpelweg genegeerd. In plaats daarvan schuiven we de verantwoordelijkheid door naar instituties: scholen, gemeenten, hulpverlening.
Waarom eigenlijk? Wanneer een kind structureel over grenzen gaat, wanneer het respect voor anderen ontbreekt, wanneer gedrag escaleert tot intimidatie, dan begint dat niet op het schoolplein. Dat begint thuis. In wat er wel of niet wordt gezegd. In wat wordt toegestaan. In wat wordt gecorrigeerd, of juist niet.
Dat is geen populaire boodschap. Maar het is wel de realiteit.
Grenzen stellen is geen optie meer, maar noodzaak
We lijken in een tijdperk te leven waarin opvoeden steeds vaker wordt verward met begeleiden. Waar ouders liever vriend willen zijn dan grenssteller. Waar ‘nee’ zeggen wordt gezien als streng, en corrigeren als problematisch.
Maar kinderen hebben geen behoefte aan vrienden als ouders. Ze hebben behoefte aan duidelijkheid. Aan consequenties. Aan iemand die zegt: tot hier en niet verder. Als dat ontbreekt, zoeken ze die grenzen zelf wel op. En vaak gaan ze eroverheen.
Wat er in Winterswijk gebeurt, is geen incident. Het is een symptoom. Van een generatie die te vaak leert dat gedrag weinig consequenties heeft. Dat iemand anders het wel oplost. Dat verantwoordelijkheid iets is wat je kunt doorschuiven.
En ja, de samenleving speelt ook een rol
Dat betekent niet dat de context er niet toe doet. Natuurlijk speelt die een rol. In veel gezinnen moeten beide ouders werken om rond te komen. Tijd is schaars, energie nog schaarser. De sociale controle in buurten is afgenomen. Verenigingen, kerken, gemeenschappen: ze hebben aan invloed verloren.
Maar laten we daar niet te makkelijk een excuus van maken. Er zijn nog steeds genoeg ouders die, ondanks drukke banen en volle agenda’s, wél grenzen stellen. Wél betrokken zijn. Wél verantwoordelijkheid nemen. Het verschil zit niet alleen in omstandigheden, maar in keuzes.
De makkelijke uitweg: wijs naar de school
De school aanwijzen als verantwoordelijke is de makkelijkste uitweg die er is. Het klinkt daadkrachtig: “de school moet ingrijpen”, maar het is in feite een vorm van wegkijken. Want als we eerlijk zijn, weten we allemaal dat een docent met dertig leerlingen in een klas nooit kan compenseren wat er thuis ontbreekt. Dat een school geen opvoedingsinstituut is, maar een onderwijsinstelling.
Door die rollen te vermengen, vragen we het onmogelijke. En ondertussen verandert er niets aan de kern van het probleem.
Tijd om het ongemakkelijke gesprek te voeren
De vraag is dus niet alleen wat deze jongeren bezielt. De vraag is ook: waar zijn de ouders? Wie spreekt hen aan? Wie durft nog te zeggen dat hier iets fundamenteel misgaat in de opvoeding? Of blijven we liever hangen in het veilige narratief waarin iedereen een beetje verantwoordelijk is, en dus uiteindelijk niemand? Zolang we die vraag ontwijken, blijven dit soort situaties zich herhalen. Straat na straat, dorp na dorp.
Misschien is het tijd om weer iets te verwachten van ouders. Niet als vrijblijvende optie, maar als harde voorwaarde. Opvoeden is geen taak die je kunt uitbesteden. Niet aan een school, niet aan de overheid, niet aan de samenleving. De voordeur is geen symbolische grens. Het is de plek waar verantwoordelijkheid begint. En als die daar niet wordt genomen, zien we het buiten keihard terug.
Mike Tomale
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 425
