Wie met de auto op vakantie gaat naar Oostenrijk, Zwitserland of Slovenië weet het inmiddels: zonder tolvignet kom je de snelweg niet op. Een sticker achter de voorruit of een digitaal kentekenbewijs is in een groeiend aantal Europese landen de normaalste zaak van de wereld. Toch ontbreekt Nederland opvallend in dat rijtje. Terwijl ons land beschikt over een van de drukste wegennetten van Europa en dagelijks honderdduizenden buitenlandse automobilisten de grens passeren, is een nationaal tolvignet hier nooit ingevoerd. Dat roept de vraag op waarom Nederland al die jaren voor een andere koers heeft gekozen.
Wegen betalen we op een andere manier
De belangrijkste verklaring ligt in de manier waarop Nederland zijn infrastructuur financiert. Anders dan in veel Europese landen worden de kosten voor aanleg en onderhoud van snelwegen hier niet gedekt met een apart vignet of algemene tolheffing voor personenauto’s. In plaats daarvan betaalt de automobilist via bestaande belastingen, zoals de motorrijtuigenbelasting, brandstofaccijnzen, btw en de bpm bij de aanschaf van een nieuwe auto.
Hierdoor behoort Nederland al jarenlang tot de Europese landen waar autobezit relatief zwaar wordt belast. Voor veel automobilisten zou een extra vignet daarom voelen als een nieuwe belasting boven op een systeem waarvoor al flink wordt betaald. Op de website van de Rijksoverheid over de motorrijtuigenbelasting wordt uitgelegd hoe deze belasting bijdraagt aan de overheidsinkomsten.
Waarom veel andere landen wel een vignet hebben
In landen als Oostenrijk, Zwitserland, Tsjechië en Slovenië is de situatie anders. Daar betalen automobilisten rechtstreeks voor het gebruik van de snelwegen. Dat zorgt ervoor dat niet alleen inwoners, maar ook miljoenen buitenlandse toeristen en zakelijke reizigers bijdragen aan het onderhoud van de infrastructuur.
Voor landen die jaarlijks grote aantallen vakantiegangers ontvangen, is dat een aantrekkelijk systeem. Wie gebruikmaakt van de wegen, betaalt automatisch mee, ongeacht zijn nationaliteit.
Nederland ontvangt eveneens veel internationaal verkeer, maar heeft historisch gekozen voor een belastingstelsel waarin de kosten via algemene autobelastingen worden geïnd in plaats van via een afzonderlijk gebruikstarief.
Nederland is een Europees verkeersknooppunt
Daar komt bij dat Nederland een belangrijke logistieke functie vervult binnen Europa. De Rotterdamse haven, Schiphol en de vele grensovergangen maken ons land tot een doorvoerland voor zowel personen- als goederenverkeer. Jarenlang was het uitgangspunt dat verkeer zo min mogelijk belemmerd moest worden. Een verplicht vignet of extra administratieve handeling paste niet goed bij die visie.
Dat betekent overigens niet dat Nederland helemaal geen tol kent. Voor enkele nieuwe infrastructuurprojecten wordt inmiddels wel tol geheven, zodat een deel van de aanlegkosten rechtstreeks door de gebruikers wordt betaald.
De eerste stap naar betalen naar gebruik
Ondertussen verandert het Nederlandse systeem wel degelijk. Sinds 1 juli 2026 betalen vrachtwagens een heffing per gereden kilometer. Tegelijkertijd is het Eurovignet afgeschaft en is de motorrijtuigenbelasting voor vrachtwagens verlaagd. Volgens de overheid sluit Nederland daarmee beter aan bij de manier waarop meerdere Europese landen het vrachtverkeer laten meebetalen aan het gebruik van de infrastructuur. Meer informatie hierover staat op de pagina van de Rijksoverheid over de vrachtwagenheffing.
Een terugkerende politieke discussie
Regelmatig klinkt de roep om ook voor personenauto’s een vorm van tol of een vignet in te voeren. Voorstanders wijzen erop dat buitenlandse automobilisten dan eindelijk meebetalen aan het Nederlandse wegennet. Jaarlijks rijden immers miljoenen voertuigen uit het buitenland over onze snelwegen zonder daarvoor een afzonderlijke bijdrage te leveren.
Tegenstanders vrezen juist dat een vignet vooral zou uitgroeien tot een extra lastenverzwaring voor Nederlandse automobilisten. Zij wijzen erop dat automobilisten nu al relatief veel belasting betalen en vinden dat een nieuw systeem alleen bespreekbaar is wanneer bestaande autobelastingen tegelijkertijd omlaag gaan.
Is een vignet nog wel van deze tijd?
Hoewel de discussie over een Nederlands tolvignet waarschijnlijk zal blijven terugkeren, lijkt de politieke aandacht steeds meer uit te gaan naar een ander principe: betalen naar gebruik. Door de snelle groei van elektrische auto’s lopen de inkomsten uit brandstofaccijnzen namelijk langzaam terug. Daardoor zoeken overheden naar nieuwe manieren om de financiering van het wegennet ook in de toekomst veilig te stellen.
De kilometerheffing voor vrachtwagens laat zien welke richting het beleid op beweegt. Niet een jaarlijkse sticker achter de voorruit, maar een vergoeding die afhankelijk is van het daadwerkelijke gebruik van de weg. Als Nederland ooit afscheid neemt van het huidige systeem, lijkt de kans daarom groter dat automobilisten per gereden kilometer gaan betalen dan dat zij jaarlijks een tolvignet moeten aanschaffen.
Waarom betalen buitenlandse automobilisten dan niets?
Dat is misschien wel de meest gehoorde vraag in de discussie over een Nederlands tolvignet. Jaarlijks rijden miljoenen buitenlandse personenauto’s over de Nederlandse snelwegen, terwijl Nederlandse automobilisten via verschillende belastingen bijdragen aan de financiering van de infrastructuur. Waarom hoeven buitenlandse bestuurders dan geen aparte bijdrage te betalen?
Het antwoord is minder eenvoudig dan het lijkt. De belastingen die Nederlandse automobilisten betalen, zoals de motorrijtuigenbelasting en accijnzen op brandstof, zijn geen directe vergoeding voor het gebruik van de snelweg. Ze vloeien grotendeels naar de algemene middelen en het Mobiliteitsfonds, waaruit niet alleen wegen, maar ook bruggen, tunnels, vaarwegen en andere infrastructuur worden betaald. Op de website van de Rijksoverheid over de motorrijtuigenbelasting wordt uitgelegd hoe deze belasting is opgebouwd.
Buitenlandse automobilisten dragen bovendien indirect bij aan de Nederlandse economie. Zij tanken onderweg, betalen daarmee Nederlandse accijns en btw, doen boodschappen, eten in restaurants of overnachten in hotels. Sinds 1 juli 2026 betalen ook buitenlandse vrachtwagens een kilometerheffing wanneer zij gebruikmaken van Nederlandse wegen. Voor personenauto’s bestaat zo’n regeling echter niet. Meer hierover is te lezen op de pagina van de Rijksoverheid over de vrachtwagenheffing.
Toch blijft de vraag terugkomen of dat wel eerlijk is. Voorstanders van een tolvignet stellen dat ook buitenlandse personenauto’s zouden moeten meebetalen aan het onderhoud van de Nederlandse infrastructuur, zoals Nederlandse automobilisten dat in Oostenrijk, Zwitserland of Slovenië ook doen. Tegenstanders wijzen erop dat een Nederlands vignet vrijwel zeker ook voor Nederlanders zou gelden. Zonder een gelijktijdige verlaging van de bestaande autobelastingen zou dat volgens hen vooral neerkomen op een extra rekening voor de eigen automobilist.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
