De inwoners van Doesburg, Duiven, Westervoort en Zevenaar mogen meedenken over de naam, identiteit en toekomst van een nieuwe Liemerse gemeente. Via Op weg naar de Liemers presenteren de vier gemeenten de voorgenomen herindeling als een logische stap richting een krachtige gemeente die vanaf 2029 klaar moet zijn voor de uitdagingen van de toekomst. Toch roept de operatie ook kritische vragen op. Lost schaalvergroting daadwerkelijk de problemen op waarmee gemeenten worstelen?
De vier gemeenten hebben inmiddels in principe ingestemd met een bestuurlijke fusie. Als het proces volgens planning verloopt, ontstaat op 1 januari 2029 één nieuwe gemeente met ruim 90.000 inwoners. Volgens voorstanders biedt dat meer bestuurskracht, een sterkere positie richting provincie en Rijk en meer mogelijkheden om grote maatschappelijke opgaven aan te pakken.
Een oplossing voor een bestuursprobleem
Vooral Doesburg en Westervoort kampen al langer met vragen over hun bestuurlijke toekomst. De toenemende complexiteit van gemeentelijke taken, personeelstekorten en financiële druk maken het voor kleinere gemeenten steeds lastiger om zelfstandig te functioneren. Uit eerdere onderzoeken bleek dat een grotere bestuurlijke schaal volgens onderzoekers de meest toekomstbestendige optie zou zijn voor de regio.
Opvallend is dat Zevenaar, anders dan bijvoorbeeld Westervoort, niet vanuit acute bestuurlijke kwetsbaarheid aan de fusietafel zit. In de gemeentelijke stukken ligt de nadruk vooral op kansen: meer strategische slagkracht, een sterkere positie in de regio en betere mogelijkheden om grote maatschappelijke opgaven gezamenlijk aan te pakken.
Draagvlak of draagvlak creëren?
Op de website van de herindeling worden inwoners uitgenodigd om mee te denken over de toekomst van de nieuwe gemeente. Ze mogen suggesties doen voor de gemeentenaam en aangeven wat zij belangrijk vinden voor hun leefomgeving. Dat klinkt democratisch, maar de vraag blijft hoeveel invloed inwoners daadwerkelijk hebben.
De principiële keuze voor een fusie is immers al gemaakt door de gemeenteraden. De participatie richt zich vooral op de invulling van een besluit dat bestuurlijk grotendeels vaststaat. Critici zouden kunnen stellen dat inwoners mogen meepraten over de inrichting van het huis, terwijl de beslissing om het huis te bouwen al genomen is.
De eeuwige belofte van schaalvergroting
Herindelingen worden in Nederland vaak gepresenteerd als antwoord op toenemende bestuurlijke druk. Meer inwoners betekent meer ambtenaren, meer specialistische kennis en een grotere financiële basis. Maar de geschiedenis laat zien dat schaalvergroting niet automatisch leidt tot betere dienstverlening.
Veel voormalige fusiegemeenten kampen jaren later nog steeds met dezelfde problemen als voorheen: personeelstekorten, financiële tekorten en een groeiende afstand tussen bestuur en inwoner. Bovendien ontstaan nieuwe uitdagingen. Besluitvorming wordt complexer, lokale belangen concurreren sterker met elkaar en kleinere kernen vrezen dat zij minder aandacht krijgen dan grotere plaatsen.
Dat risico bestaat ook in De Liemers. Wat gebeurt er als belangen van Doesburg botsen met die van Zevenaar? Of wanneer investeringen vooral terechtkomen in grotere woonkernen? Vooralsnog ontbreken concrete antwoorden op die vragen.
Identiteit laat zich niet herindelen
Voor bestuurders vormt de Liemers al jaren een herkenbare regio. De gemeenten werken op verschillende terreinen samen en profileren zich naar buiten toe regelmatig als één gebied, onder meer op economisch, recreatief en ruimtelijk vlak. Toch betekent dat niet automatisch dat inwoners zich straks ook verbonden voelen met één nieuwe gemeente.
De identiteit van Doesburg als historische Hanzestad verschilt wezenlijk van die van Duiven, Westervoort of de dorpen rondom Zevenaar. Juist in herindelingsprocessen blijkt identiteit vaak een onderschat thema. Gemeentegrenzen kunnen op papier verdwijnen, maar lokale verbondenheid blijft bestaan.
Dat verklaart waarschijnlijk waarom de campagne veel nadruk legt op herkenbaarheid, nabijheid en het behoud van de eigen dorpen en kernen. Bestuurders lijken zich bewust van het risico dat inwoners de nieuwe gemeente vooral als een bestuurlijk project gaan zien.
Een fusie die nog bewezen moet worden
Voorstanders wijzen terecht op de kansen van één sterke Liemerse gemeente. De regio krijgt meer gewicht in Arnhem, Den Haag en Gelderland. Ook kan een grotere organisatie aantrekkelijker zijn voor personeel en beter inspelen op complexe maatschappelijke vraagstukken.
Tegelijkertijd is de fusie geen wondermiddel. De herindeling lost niet automatisch woningnood, financiële druk of personeelstekorten op. Uiteindelijk zal het succes afhangen van de vraag of inwoners zich vertegenwoordigd blijven voelen en of de nieuwe gemeente daadwerkelijk beter presteert dan de vier afzonderlijke gemeenten.
De komende jaren zal daarom niet alleen blijken of de herindeling bestuurlijk slaagt, maar vooral of inwoners het gevoel krijgen dat de nieuwe gemeente daadwerkelijk dichter bij hun toekomst staat dan bij een bestuurlijke tekentafel.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
