Een nieuw meetnet rond drinkwaterwinningen laat zien dat het ondiepe grondwater in Gelderland en vier andere provincies aanzienlijk vaker vervuild is dan tot nu toe bekend was. Uit vijf jaar onderzoek blijkt dat honderden verschillende stoffen in beschermingsgebieden zijn aangetroffen. Hoewel het drinkwater dat uit de kraan komt volgens de betrokken instanties volledig veilig blijft, onderstrepen de resultaten hoe belangrijk het is om vervuiling bij de bron te voorkomen.
De metingen zijn uitgevoerd door drinkwaterbedrijf Vitens in samenwerking met de provincies Gelderland, Friesland, Overijssel, Utrecht en Flevoland. Daarbij is tussen 2021 en 2025 een nieuw zogenoemd ‘Early Warning’-meetnet gebruikt, dat vervuiling eerder kan signaleren dan de bestaande meetpunten.
Breed scala aan stoffen aangetroffen
In totaal werden 230 verschillende stoffen gevonden die niet in het grondwater thuishoren. Bij 110 daarvan werd een geldende norm of signaleringswaarde overschreden. Het gaat onder meer om resten van bestrijdingsmiddelen, medicijnen, PFAS en voedingsstoffen die via menselijke activiteiten in de bodem zijn terechtgekomen.
Volgens de onderzoekers geeft het nieuwe meetnet een realistischer beeld van de actuele situatie, omdat wordt gemeten in ondiep grondwater. Daar worden recente invloeden sneller zichtbaar dan in diepere grondwaterlagen, waar vervuiling soms pas tientallen jaren later wordt opgemerkt.
Verboden stoffen blijven jarenlang aanwezig
Een opvallende conclusie is dat verschillende stoffen die al jaren of zelfs decennia verboden zijn, nog steeds worden teruggevonden. Dat wijst erop dat bepaalde verontreinigingen zich veel langer in de bodem handhaven dan eerder werd aangenomen.
Onderzoek van kennisinstituut KWR laat zien dat sommige stoffen in zuurstofarme bodemlagen nauwelijks worden afgebroken. Daardoor kunnen zij zich langzaam verder richting diepere grondwaterlagen verplaatsen, die uiteindelijk als bron voor drinkwater dienen.
Invloed van sloten, beken en rivieren groter dan gedacht
Het onderzoek laat daarnaast zien dat oppervlaktewater een belangrijke rol speelt bij de kwaliteit van het grondwater. Rond drinkwaterwinningen die worden gevoed door infiltrerend oppervlaktewater werden beduidend vaker bestrijdingsmiddelen en medicijnresten aangetroffen dan in landbouw- of stedelijke gebieden.
Volgens de betrokken partijen maakt dat duidelijk dat bescherming van grondwater niet los kan worden gezien van de kwaliteit van sloten, beken en rivieren. Een samenhangende aanpak van het gehele watersysteem is volgens hen noodzakelijk om toekomstige vervuiling terug te dringen.
Drinkwater blijft veilig, maar zuivering wordt complexer
Ondanks de uitkomsten benadrukken Vitens en de provincies dat het Nederlandse drinkwater aan alle wettelijke kwaliteitseisen voldoet. Wel neemt de uitdaging voor drinkwaterbedrijven toe. Naarmate meer verontreinigingen het grondwater bereiken, zijn uitgebreidere en kostbaardere zuiveringsmethoden nodig om dezelfde waterkwaliteit te garanderen.
Daarom willen de betrokken organisaties het nieuwe meetnet blijven gebruiken om vervuiling in een vroeg stadium op te sporen. Tegelijkertijd pleiten zij voor strengere bronbescherming en aanvullende maatregelen vanuit zowel de landelijke overheid als de Europese Unie. Volgens de initiatiefnemers is het voorkomen dat schadelijke stoffen in bodem en grondwater terechtkomen uiteindelijk de enige duurzame oplossing.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
