Netcongestie: batterij op verkeerde plek kan stroomnet in Gelderland verder belasten

Netcongestie: batterij op verkeerde plek kan stroomnet in Gelderland verder belasten

Gelderland

Een batterij op een bedrijventerrein kan helpen om ruimte te creëren op een overvol elektriciteitsnet. Maar energieopslag is niet automatisch een oplossing voor netcongestie. Onderzoek op Bedrijvenpark Twentekanaal in Hengelo laat zien dat dezelfde batterij op de ene plek verlichting kan bieden, terwijl deze elders juist voor extra belasting van transformatoren en spanningsschommelingen kan zorgen. De locatie en de manier waarop de batterij wordt aangestuurd, blijken bepalend.

De bevindingen zijn relevant voor Gelderland, waar netbeheerders, gemeenten en ondernemers zoeken naar manieren om de beschikbare capaciteit van het elektriciteitsnet beter te benutten. De ontwikkeling roept ook vragen op over de ruimtelijke inpassing van grootschalige batterijopslag en de informatie die nodig is voordat dergelijke installaties worden gerealiseerd.

Batterijopslag en netcongestie: waarom de locatie bepalend is

Het onderzoek op Bedrijvenpark Twentekanaal in Hengelo werd uitgevoerd door Thomas de Rooij, die verbonden was aan de Universiteit Twente. Hij onderzocht de mogelijkheden van batterijopslag op het elektriciteitsnet van het bedrijventerrein. Zijn onderzoek stond onder begeleiding van dr. Nataly Bañol Arias, universitair docent aan de Universiteit Twente.

Uit de onderzoeksresultaten blijkt dat de effecten van een batterij niet overal binnen hetzelfde elektriciteitsnet gelijk zijn. Een installatie kan op de ene locatie bijdragen aan het verminderen van netcongestie, terwijl op een andere locatie de belasting van transformatoren en spanningsschommelingen juist toenemen. Dat betekent dat een beoordeling van alleen de totale opslagcapaciteit onvoldoende is.

De bevindingen zijn toegelicht binnen het Europese project GEMS (Green Energy Management Systems for Business Parks). In een bijdrage over onderzoeker Bañol Arias wordt het Hengelose onderzoek aangehaald als voorbeeld van de noodzaak om vooraf de plaatselijke elektriciteitsinfrastructuur te analyseren. De toelichting is gepubliceerd via het GEMS-project en de betrokken onderzoekers. Ook Oost NL besteedt aandacht aan de gevolgen van een verkeerde batterijlocatie.

Waarom een batterij het elektriciteitsnet extra kan belasten

Een batterij neemt elektriciteit op wanneer deze wordt geladen en levert stroom terug wanneer deze wordt ontladen. Beide processen vragen transportcapaciteit van het elektriciteitsnet. Wanneer een batterij wordt ingezet op momenten waarop een bepaald deel van het net al zwaar wordt belast, kan de installatie het bestaande probleem vergroten.

Dat speelt ook wanneer de batterij wordt aangestuurd op basis van landelijke elektriciteitsprijzen. Een gunstige prijs betekent namelijk niet automatisch dat er op de lokale aansluiting voldoende capaciteit beschikbaar is. Wanneer meerdere installaties tegelijkertijd reageren op dezelfde prijsprikkel, kan dat lokaal tot extra belasting leiden.

Netbeheer Nederland waarschuwde hier al in december 2022 voor. In het gepubliceerde inpassingskader voor grote batterijen beschreef de brancheorganisatie dat batterijopslag zowel kan bijdragen aan het oplossen van transportschaarste als zelf transportschaarste kan veroorzaken.

De netbeheerders maakten daarbij onderscheid tussen gebieden met voldoende capaciteit en gebieden waar al sprake is van schaarste of waar aansluiting van nieuwe batterijen tot extra knelpunten kan leiden. Voor locaties met beperkte capaciteit is een netneutrale inzet van batterijen van belang. Daarbij mag de installatie de bestaande transportschaarste niet vergroten.

Netcongestie in Gelderland vraagt om gerichte oplossingen

Ook in Gelderland staat de beschikbare capaciteit van het elektriciteitsnet onder druk. Liander en TenneT hebben samen met de provincie Gelderland een actieplan opgesteld om de toenemende vraag naar elektriciteit op te vangen.

Volgens de op 6 maart 2026 bijgewerkte informatie van Liander over het Actieplan Netcongestie Gelderland kan het tekort aan vermogen tussen 2026 en 2029 zonder aanvullende maatregelen met ongeveer 100 megawatt groeien. Het gaat om een prognose voor de provincie als geheel, niet om een vastgesteld tekort op iedere afzonderlijke locatie.

In het actieplan is netondersteunende opslag een van de maatregelen. Batterijen kunnen overtollige duurzame elektriciteit tijdelijk opslaan en op een later moment beschikbaar stellen. Liander maakt daarbij nadrukkelijk onderscheid tussen congestieneutrale en congestieverzachtende opslag. In het eerste geval mag de batterij de drukte op het net niet vergroten. In het tweede geval moet de installatie daadwerkelijk bijdragen aan het verminderen van bestaande knelpunten.

Dat onderscheid is voor ondernemers belangrijk. Een batterijproject kan technisch uitvoerbaar zijn, maar daarmee staat nog niet vast dat het project ook een bijdrage levert aan de regionale elektriciteitsvoorziening.

Europese samenwerking moet bedrijventerreinen helpen

Het Hengelose onderzoek maakt deel uit van een bredere ontwikkeling waarbij bedrijventerreinen hun energievoorziening slimmer proberen te organiseren. Binnen het Europese GEMS-project werken partners uit Nederland, België, Duitsland, Frankrijk en Ierland aan oplossingen voor gezamenlijk energiemanagement.

Het project loopt van 2025 tot en met 2027 en wordt gefinancierd vanuit het Europese Interreg-programma Noordwest-Europa. Het doel is om bedrijventerreinen te helpen hun energieverbruik, lokale opwekking en opslag beter op elkaar af te stemmen.

Daarbij worden Energy Management Systems (EMS) ontwikkeld en getest. Deze systemen brengen onder meer het elektriciteitsverbruik, de energieproductie en de beschikbare opslagcapaciteit samen. Met behulp van modellen en digitale simulaties kunnen verschillende scenario’s worden onderzocht voordat investeringen daadwerkelijk plaatsvinden.

De projectinformatie van GEMS beschrijft zes pilotlocaties in vijf landen. De opgedane kennis moet uiteindelijk ook bruikbaar zijn voor andere bedrijventerreinen in Noordwest-Europa.

Beschikbaarheid van energiegegevens vormt een uitdaging

Een belangrijk aandachtspunt bij het onderzoek is de beschikbaarheid van betrouwbare gegevens. Om te kunnen bepalen waar een batterij het beste kan worden geplaatst en hoe deze moet worden aangestuurd, is inzicht nodig in zowel het elektriciteitsnet als het energieverbruik van de aangesloten bedrijven.

Bedrijven beschikken over gegevens over hun eigen energiegebruik, maar die informatie is commercieel gevoelig. Niet iedere onderneming zal deze gegevens zonder meer met andere bedrijven of onderzoeksinstellingen willen delen.

Volgens de toelichting vanuit het GEMS-project is het daarom belangrijk om vertrouwen te creëren en afspraken te maken over het delen en beschermen van relevante gegevens. Zonder voldoende inzicht in de plaatselijke energiestromen wordt het moeilijker om betrouwbare simulaties te maken en de gevolgen van een batterij op verschillende aansluitpunten te beoordelen.

Ook de Universiteit Twente beschrijft het onderzoeksgebied van Bañol Arias als het modelleren en optimaliseren van moderne elektriciteitsnetten, waaronder energiemanagement en de integratie van batterijen en andere elektrische installaties.

Welke afspraken gelden voor batterijopslag?

Naast de technische geschiktheid spelen de afspraken met de netbeheerder een rol. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) houdt toezicht op de regels voor het gebruik van het elektriciteitsnet en congestiemanagement.

In de praktijk kunnen netbeheerders met bedrijven afspraken maken over het tijdelijk aanpassen van hun elektriciteitsverbruik of teruglevering. Dat gebeurt bijvoorbeeld via capaciteitsbeperkingscontracten en redispatch. Deelnemende bedrijven kunnen hiervoor een vergoeding ontvangen.

De ACM licht de mogelijkheden voor congestiemanagement toe. Deze afspraken zijn bedoeld om de beschikbare transportcapaciteit beter te benutten. Ze vervangen echter niet de noodzaak om het elektriciteitsnet op langere termijn uit te breiden.

Voor Gelderse ondernemers die plannen hebben met energieopslag betekent dit dat niet alleen de aanschaf en capaciteit van een batterij van belang zijn. Ook de aansluitlocatie, de lokale netbelasting, de aansturing en de voorwaarden van de netbeheerder spelen een rol.

De ontwikkelingen in Hengelo laten zien waarom voorafgaand onderzoek naar de gevolgen voor het elektriciteitsnet onderdeel moet zijn van de voorbereiding van batterijprojecten.

Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.

Weergaven: 4