Het landelijke vuurwerkverbod is sinds 1 augustus 2026 van kracht. Consumenten mogen geen vuurwerk uit de categorieën F2 en F3 meer kopen, bezitten of afsteken. Maar hoe wordt dat verbod gehandhaafd wanneer vuurwerk vanuit Duitsland en België Nederland binnenkomt en gemeentelijke handhavers tijdens de jaarwisseling niet vanzelfsprekend de straat op kunnen? De overheid kiest voor gerichte grenscontroles en lokale handhaving. Tegelijkertijd waarschuwt de Raad van State voor een belangrijk uitvoeringsprobleem: gemeenten zetten hun boa’s tijdens oud en nieuw vanwege de gevaarlijke situatie doorgaans niet of nauwelijks op straat.
De eerste jaarwisseling onder het landelijke verbod vindt plaats op 31 december 2026. De effectiviteit van de nieuwe aanpak kan daarom nog niet worden vastgesteld. De officiële documenten laten wel zien dat de handhaving met verschillende praktische problemen te maken krijgt. Het gaat niet alleen om de vraag hoeveel controles er aan de grens plaatsvinden, maar ook om de vraag wie er tijdens de jaarwisseling daadwerkelijk toezicht kan houden.
Vuurwerkverbod geldt ook voor aankopen in Duitsland en België
De Wet veilige jaarwisseling verbiedt consumenten het kopen, bezitten en afsteken van vuurwerk uit de categorieën F2 en F3. Dat geldt ook voor vuurwerk dat in Duitsland of België wordt gekocht. Wie als particulier verboden vuurwerk naar Nederland meeneemt, overtreedt de Nederlandse regels. Alleen vuurwerk uit categorie F1, zoals sterretjes en knalerwten, blijft voor consumenten toegestaan.
De wet trad op 1 augustus 2026 in werking. Dat is vastgelegd in het inwerkingtredingsbesluit in het Staatsblad. Voor professionele vuurwerkbedrijven en verenigingen en stichtingen met een gemeentelijke ontheffing gelden uitzonderingen. Verenigingen en stichtingen met een ontheffing mogen onder voorwaarden maximaal 25 kilo F2-vuurwerk uit het buitenland meenemen. Voor hun ontheffing geldt een maximum van 200 kilo vuurwerk.
Het onderscheid tussen particuliere aankopen en professionele of toegestane activiteiten is belangrijk. Het verbod betekent niet dat iedere vorm van invoer van vuurwerk is verdwenen. De Rijksoverheid beschrijft de regels voor consumenten, professionele partijen en organisaties met een ontheffing.
Waarom geen permanente grenscontroles?
Een belangrijke vraag is waarom de overheid niet kiest voor grootschalige controles bij de grensovergangen met Duitsland en België. Het landelijke handhavingsplan beschrijft wel extra aandacht voor de grensregio’s, maar geen permanente controle van alle grensovergangen en ieder voertuig dat Nederland binnenrijdt.
De aanpak is gericht op samenwerking tussen Nederlandse, Duitse en Belgische grensgemeenten en op gezamenlijke acties van politie, Douane en ILT. Daarbij gaat het onder meer om Nederlanders die de grens overgaan om consumentenvuurwerk te kopen. Gemeenten moeten risico’s in kaart brengen en afspraken maken over de uitvoering van controles en andere maatregelen.
De Rijksoverheid bevestigt dat politie en ILT vóór de jaarwisseling extra controles uitvoeren in de grensgebieden. Het is dus niet juist om te stellen dat er helemaal geen grenscontroles plaatsvinden. Wel kiest de overheid voor gerichte acties in plaats van een permanente grensbewaking.
Douane ziet geen aanleiding voor meer controles op legale invoer
Een opvallend onderdeel van het handhavingsplan is de keuze om het aantal controles op de invoer van legaal vuurwerk niet te verhogen. De Douane voert jaarlijks ongeveer 100 tot 150 vuurwerkcontroles uit. Dat aantal betreft het bredere toezicht op vuurwerk en is niet gelijk aan het aantal grenscontroles.
Volgens het plan zien de Douane en de ILT geen grote verschuivingen in de risico’s rond legale invoer als gevolg van de nieuwe wet. Consumentenvuurwerk kan namelijk nog worden gebruikt bij professionele vuurwerkontbrandingen. Ook blijft invoer mogelijk voor vervoer naar andere landen. De Douane controleert in zulke gevallen onder meer de vervoersdocumenten.
De diensten zien daarom op dit moment geen aanleiding om de aantallen controles op legale invoer te verhogen. Wel zeggen zij de ontwikkelingen te blijven volgen en hun handhavingsstrategie zo nodig aan te passen. Deze afweging staat in het Handhavingsplan jaarwisseling, bij de maatregelen voor invoer en transport.
Dit gaat nadrukkelijk over legale invoer en betekent niet dat consumenten vuurwerk uit het buitenland mogen meenemen. Voor particulieren geldt dat zij alleen F1-vuurwerk naar Nederland mogen brengen. Het onderscheid tussen legale handelsstromen en verboden particuliere aankopen maakt de controle op de naleving ingewikkelder.
Boa’s tijdens oud en nieuw niet of nauwelijks op straat
Een minstens zo belangrijk knelpunt ligt binnen de Nederlandse gemeenten. Gemeentelijke boa’s hebben bevoegdheden om op te treden tegen vuurwerkovertredingen. Maar de vraag is of zij tijdens de jaarwisseling daadwerkelijk beschikbaar zijn om die taak uit te voeren.
De Raad van State heeft dit probleem nadrukkelijk benoemd in zijn advies over het Besluit veilige jaarwisseling. Volgens informatie van gemeenten die door de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is ingebracht, zijn gemeentelijke boa’s rond de jaarwisseling doorgaans niet of nauwelijks op straat vanwege de gevaarlijke situatie. Daardoor kan het toezicht op de voorwaarden van gemeentelijke vuurwerkontheffingen in de praktijk moeilijk uitvoerbaar zijn.
De Afdeling advisering van de Raad van State vindt dat de regering onvoldoende duidelijk heeft gemaakt hoe dat toezicht dan wel wordt geregeld. De politie heeft aangegeven geen directe rol te zien bij het controleren van de voorwaarden van gemeentelijke ontheffingen. De politie kan wel optreden bij verstoring van de openbare orde, geweld tegen hulpverleners en het afsteken van illegaal vuurwerk. Volgens de Raad van State kunnen die situaties op straat echter door elkaar lopen. Daardoor kan onduidelijkheid ontstaan over welke instantie op welk moment verantwoordelijk is.
De Raad van State adviseerde de regering daarom nader uit te leggen hoe de handhaving van de ontheffingen wordt georganiseerd. In het advies over het Besluit veilige jaarwisseling staat dat de afwezigheid van toezicht kan leiden tot minder naleving en mogelijk meer gevaar. De regering verwees in haar reactie naar een verkenning van de handhaving door gemeentelijke boa’s en toezichthouders. Daarmee is het praktische probleem niet automatisch opgelost.
Het gaat hierbij niet om een landelijk besluit om alle boa’s tijdens oud en nieuw van straat te halen. Daarvoor is geen algemene regeling aangetoond. De constatering van de Raad van State is wel degelijk relevant: gemeenten geven aan dat hun boa’s vanwege veiligheidsrisico’s doorgaans niet of nauwelijks op straat zijn. Een wettelijke bevoegdheid betekent dus niet vanzelfsprekend dat er op het moment dat het nodig is ook daadwerkelijk gemeentelijke handhavers beschikbaar zijn.
Geweld tegen hulpverleners vergroot de druk op de handhaving
De zorgen over de veiligheid van handhavers staan niet los van de gebeurtenissen tijdens eerdere jaarwisselingen. Tijdens de jaarwisseling 2025-2026 werden 406 politieambtenaren slachtoffer van agressie en geweld. Daarnaast werden 122 mensen met een andere publieke taak, onder wie boa’s, brandweerpersoneel en mensen uit de zorg, slachtoffer. Dat waren 73 slachtoffers meer dan tijdens de voorgaande jaarwisseling.
Het gaat dus niet om 122 boa’s, maar om een bredere groep mensen met een publieke taak. Volgens de minister ging het onder meer om het bekogelen van hulpverleners en voertuigen met vuurwerk en ander fysiek geweld. De cijfers zijn opgenomen in de Kamerbrief over het landelijke beeld van de jaarwisseling 2025-2026.
Deze cijfers maken duidelijk waarom gemeenten terughoudend kunnen zijn met de inzet van boa’s tijdens oud en nieuw. Tegelijkertijd ontstaat hierdoor een uitvoeringsprobleem: juist op het moment dat het vuurwerkverbod moet worden nageleefd, is de inzet van gemeentelijke handhavers niet vanzelfsprekend. De politie blijft verantwoordelijk voor de openbare orde, maar moet tijdens de jaarwisseling ook optreden bij geweld, brandstichting, vernielingen en andere incidenten.
ILT-controles zijn niet allemaal grenscontroles
De Inspectie Leefomgeving en Transport voerde in 2025 in totaal 366 vuurwerkcontroles uit. Dat cijfer omvat controles bij importeurs, postpakketdiensten, officiële verkooppunten, aan de grens en bij evenementen. Het is daarom niet juist om te spreken van 366 grenscontroles.
De ILT houdt toezicht op de veiligheid en kwaliteit van vuurwerk, de naleving van meldingsverplichtingen en het vervoer. In 2025 voerde de inspectie twintig controles uit bij postpakketbedrijven. Bij zes daarvan werd vuurwerk aangetroffen. Daarnaast werden in samenwerking met politie en postbedrijven ongeveer 400 vuurwerkzendingen opgespoord en onderschept.
De resultaten zijn opgenomen in de ILT-factsheet over het toezicht op vuurwerk in 2025. De cijfers laten zien dat toezicht op meerdere schakels van de vuurwerkketen plaatsvindt. Ze geven echter geen volledig beeld van de grensbewaking en zeggen niets definitiefs over de effectiviteit van de handhaving van het nieuwe consumentenverbod.
Eerste jaarwisseling wordt de praktijktest
De overheid heeft gekozen voor een combinatie van gerichte grenscontroles, toezicht op invoer en transport, opsporing van illegale handel en lokale handhaving. De Raad van State heeft daarnaast een concreet probleem benoemd bij de inzet van gemeentelijke boa’s tijdens de jaarwisseling. Gemeenten geven aan dat zij vanwege veiligheidsrisico’s doorgaans niet of nauwelijks op straat zijn. Daarmee staat de praktische uitvoering van een deel van de handhaving onder druk.
Of de gekozen aanpak voldoende is, moet blijken tijdens en na de eerste jaarwisseling onder het verbod. Daarvoor zijn gegevens nodig over het aantal grensacties, gecontroleerde voertuigen, aangetroffen vuurwerk, geconstateerde overtredingen en de daadwerkelijke inzet van politie en boa’s. Ook moet duidelijk worden hoe gemeenten het toezicht op organisaties met een ontheffing organiseren.
Een mogelijk alternatief voor consumentenvuurwerk is carbidschieten. In delen van Gelderland is die traditie al aanwezig. De gemeente Lochem registreerde tijdens de jaarwisseling 2025-2026 75 meldingen voor carbidschieten en verleende zes evenementenvergunningen. Deze cijfers zijn opgenomen in de beleidsregel jaarwisseling 2026-2027 van de gemeente Lochem. In Brummen ging het om 22 meldingen en drie evenementenvergunningen, volgens de beleidsregel jaarwisseling 2026-2027 van de gemeente Brummen.
De cijfers laten zien dat de activiteit in deze gemeenten al voorkomt, maar bewijzen niet dat het landelijke vuurwerkverbod tot een grotere belangstelling leidt. Daarvoor moeten de gegevens van de komende jaarwisseling worden afgewacht. Carbidschieten valt bovendien niet automatisch onder dezelfde regels als consumentenvuurwerk. Gemeenten bepalen binnen de geldende kaders welke lokale voorschriften en beperkingen gelden.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 25
