De provincie Gelderland wil met judotechnieken bijdragen aan het voorkomen van valpartijen bij ouderen. In aanloop naar het Europees kampioenschap judo in Apeldoorn in april 2027 krijgt het programma ZekerBewegen extra aandacht. De aanpak moet ouderen helpen hun balans te verbeteren, veiliger te vallen en na een val weer op te staan. De eerste bijeenkomst vond begin oktober plaats, maar hoeveel Gelderse locaties het programma uiteindelijk gaan aanbieden, is nog niet duidelijk uit de gepubliceerde informatie.
Valpreventie bij ouderen krijgt impuls door EK Judo 2027
Op 1 oktober 2026 gaven gedeputeerde Helga Witjes, olympisch judokampioen en toernooidirecteur Mark Huizinga en Nathan Stukker van de Gelderse Sport Federatie (GSF) het startsein voor de versterkte inzet van ZekerBewegen. Dat gebeurde tijdens een les voor vijftien deelnemers van 65 tot 87 jaar. De bijeenkomst maakte deel uit van de aanloop naar het EK Judo, dat van 14 tot en met 18 april 2027 plaatsvindt in Omnisport Apeldoorn.
De provincie werkt hiervoor samen met Judo Bond Nederland en de GSF. Volgens de provinciale toelichting op het programma moet de aanpak op meer plekken in Gelderland worden aangeboden. Sportbedrijven, buurtsportcoaches en onderwijsorganisaties worden genoemd als mogelijke partners bij de uitvoering. Een compleet overzicht van deelnemende verenigingen, geplande cursuslocaties en concrete deelnemersdoelen is in de geraadpleegde publicaties niet opgenomen.
ZekerBewegen gebruikt judotechnieken om vallen te beperken
ZekerBewegen is in 2015 ontwikkeld door Judo Bond Nederland, in samenwerking met valtrainer Yos Lotens en fysiotherapeut Danny Meeuwsen. Het programma is bedoeld voor senioren en bestaat volgens de uitleg van de judobond over de cursus uit zes wekelijkse lessen. De oefeningen zijn gericht op onder meer balans, mobiliteit, veilig vallen en zelfstandig weer opstaan.
Deelnemers trainen niet uitsluitend judotechnieken. De oefeningen worden aangepast aan de mogelijkheden van ouderen en zijn bedoeld om vaardigheden te oefenen die ook in alledaagse situaties van belang kunnen zijn. De lessen worden gegeven door speciaal opgeleide instructeurs. Daarmee is het programma anders dan een reguliere judoles, waarin de sportbeoefening zelf centraal staat.
De judobond vermeldt dat deelnemers zich via de organisatie kunnen aanmelden en dat zij vervolgens nagaat of er een cursuslocatie in de buurt beschikbaar is. Volgens de veelgestelde vragen van Judo Bond Nederland kost een cursus € 60 en bestaat deze uit zes lessen van ongeveer anderhalf uur. De beschikbaarheid van instructeurs speelt mee bij het organiseren van lokale trainingen.
Cijfers over valongevallen onderstrepen het belang
De inzet komt op een moment waarop valongevallen onder ouderen een groot maatschappelijk probleem vormen. Volgens VeiligheidNL belandden in 2025 naar schatting 124.000 mensen van 65 jaar en ouder na een val op de spoedeisende hulp. Bij 78 procent van deze bezoeken was sprake van ernstig letsel. Het ging om landelijke cijfers, niet uitsluitend om incidenten in Gelderland.
De gevolgen van een val kunnen verder gaan dan het letsel zelf. Een oudere kan onzeker worden bij het lopen, minder gaan bewegen of ondersteuning nodig krijgen bij dagelijkse activiteiten. Valpreventie richt zich daarom niet alleen op het oefenen van bewegingen, maar ook op het behouden van zelfstandigheid en vertrouwen in het eigen lichaam.
De cijfers over ziekenhuisbezoeken laten echter niet zien welk aandeel van de valincidenten met een specifiek beweegprogramma kan worden voorkomen. Daarvoor is afzonderlijk onderzoek nodig. De landelijke cijfers vormen daarmee de maatschappelijke achtergrond van ZekerBewegen, maar zijn geen bewijs dat het programma in Gelderland al tot minder valpartijen leidt.
Hoe worden de resultaten van ZekerBewegen gemeten?
Judo Bond Nederland beschrijft op haar website dat deelnemers voorafgaand aan de cursus een anoniem intakeformulier invullen. De gegevens worden volgens de bond ook gebruikt voor een effectstudie, waarmee zij wil onderzoeken of ZekerBewegen bijdraagt aan minder valincidenten en minder ernstig letsel bij een val. De toelichting op de cursus en effectstudie maakt daarmee duidelijk dat effectmeting onderdeel is van de aanpak van de judobond.
Dat is een relevant onderscheid bij de beoordeling van de Gelderse uitbreiding. Het verbeteren van balans, mobiliteit of zelfvertrouwen is een mogelijke uitkomst van een training, maar bewijst op zichzelf niet dat deelnemers daarna minder vaak vallen of minder ernstig letsel oplopen. Daarvoor zijn passende meetgegevens nodig. De geraadpleegde openbare informatie bevat geen resultaten waarmee het effect van de nieuwe Gelderse inzet al kan worden vastgesteld.
Ook over de omvang van de uitvoering zijn nog vragen te beantwoorden. Het jaarverslag 2025 van Judo Bond Nederland vermeldt dat 46 deelnemers in dat jaar een diploma voor ZekerBewegen behaalden. Dat geeft inzicht in de landelijke opleiding van instructeurs, maar zegt niet hoeveel van hen in Gelderland actief zijn of hoeveel ouderen zij bereiken.
EK Judo moet ook buiten de sporthal zichtbaar worden
De provincie en de betrokken sportorganisaties verbinden de valpreventie aan het maatschappelijke programma ‘Iedere val is een les’. Daarmee willen zij de maatschappelijke betekenis van het EK Judo verbreden. Naast activiteiten voor ouderen richt het programma zich ook op jongeren, scholen, sportverenigingen en andere organisaties.
De Gelderse Sport Federatie beschrijft in haar toelichting op de maatschappelijke activatie dat zij samen met de organisatie van het EK en andere partners aan de uitvoering werkt. Hoeveel gemeenten, lokale judoverenigingen en sportbedrijven uiteindelijk deelnemen, en welke concrete doelen voor het aantal deelnemers worden gehanteerd, blijkt niet uit die publicatie.
De komende periode moet duidelijk worden waar de lessen daadwerkelijk worden aangeboden en hoeveel ouderen eraan deelnemen. Ook de uitkomsten van de aangekondigde effectstudie zijn van belang om te kunnen beoordelen wat de training in de praktijk oplevert.
Dit artikel is gebaseerd op publicaties van de provincie Gelderland, de Gelderse Sport Federatie, Judo Bond Nederland en VeiligheidNL. De oorspronkelijke berichtgeving over de start van de Gelderse samenwerking verscheen op 2 oktober 2026 bij de provincie Gelderland en Judo Bond Nederland; de aanvullende informatie over het programma, de opleiding en de effectstudie is afkomstig van Judo Bond Nederland en de GSF.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 31
