Twintig jaar nadat de Nijmeegse Vierdaagse in 2006 werd overschaduwd door een dramatische hittegolf, blikt het Radboudumc terug op twee decennia onderzoek naar de effecten van langdurig wandelen op het menselijk lichaam. Wat begon als een zoektocht naar antwoorden na een noodlottige editie van het wandelevenement, heeft inmiddels tientallen wetenschappelijke publicaties en nieuwe inzichten opgeleverd die niet alleen de veiligheid van wandelaars vergroten, maar ook bijdragen aan kennis over gezondheid, veroudering en chronische ziekten.
Rampjaar vormde het begin van grootschalig onderzoek
De aanleiding voor het onderzoek ligt in de Vierdaagse van 2006. Door extreme hitte overleden twee deelnemers, raakten tientallen wandelaars in het ziekenhuis en werd het evenement na de eerste dag afgelast. De gebeurtenissen maakten duidelijk dat er verrassend weinig wetenschappelijke kennis bestond over de lichamelijke gevolgen van dagenlang intensief wandelen, zeker onder een brede groep deelnemers van uiteenlopende leeftijden.
Onder leiding van hoogleraar Integratieve Fysiologie Maria Hopman startte het Radboudumc daarom vanaf 2007 een langlopend onderzoeksprogramma. Sindsdien zijn duizenden wandelaars gevolgd en zijn tientallen studies uitgevoerd naar onder meer lichaamstemperatuur, vochtbalans, hartfunctie, spierkracht en herstel na langdurige inspanning.
Wandelen blijkt gezond, maar niet zonder risico’s
De onderzoeken hebben laten zien dat wandelen een krachtige bijdrage kan leveren aan de gezondheid, maar dat langdurige inspanning ook risico’s kent. Zo stijgt de lichaamstemperatuur tijdens een wandeldag gemiddeld met ongeveer één graad Celsius en blijkt de eerste wandeldag lichamelijk het zwaarst te zijn.
Daarnaast komt uitdroging veel vaker voor dan gedacht. Ongeveer één op de vijf deelnemers drinkt tijdens een wandeldag onvoldoende. Juist deze kennis helpt artsen en de Vierdaagseorganisatie om betere adviezen te geven over drinken, rustmomenten en deelname tijdens warme weersomstandigheden.
Verrassende inzichten over hart en chronische aandoeningen
Het onderzoek leverde ook onverwachte medische inzichten op. Na een zware wandeldag worden bij sommige deelnemers tijdelijke tekenen van hartschade gemeten. Die blijken later samen te hangen met een verhoogde kans op hart- en vaatziekten. Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat regelmatige voorbereiding op de Vierdaagse juist gunstige effecten heeft.
Bij mensen met diabetes type 2 bleek intensiever trainen bijvoorbeeld samen te gaan met een lagere behoefte aan medicatie. Andere onderzoeken lieten zien dat extra beweging en goede voeding spiermassa kunnen verbeteren bij oudere wandelaars en dat regelmatig wandelen bijdraagt aan een lager risico op hart- en vaatziekten.
Onderzoekers openen hun deuren voor wandelaars
Ter gelegenheid van het twintigjarig jubileum krijgt het onderzoek dit jaar een extra publiek karakter. Tijdens de Vierdaagse kunnen wandelaars zelf kennismaken met de wetenschap achter het evenement. In het onderzoekscentrum van het Radboudumc kunnen deelnemers onder meer hun lichaamssamenstelling, spierkracht, bloeddruk, vochtbalans, evenwicht en lichaamstemperatuur laten meten.
Volgens onderzoeksleider Maria Hopman is het doel niet alleen om kennis te delen, maar ook om wandelaars meer inzicht te geven in hun eigen gezondheid. Daarnaast kunnen bezoekers vragen stellen aan onderzoekers en ideeën aandragen voor toekomstig wetenschappelijk onderzoek.
Van crisis naar internationaal voorbeeld
Wat begon als een reactie op een van de zwartste hoofdstukken uit de geschiedenis van de Nijmeegse Vierdaagse, is uitgegroeid tot een internationaal bekend onderzoeksprogramma. De verzamelde kennis helpt niet alleen bij de begeleiding van tienduizenden Vierdaagselopers, maar wordt ook gebruikt voor bredere vraagstukken rond gezond ouder worden, bewegen en inspanning bij chronische aandoeningen.
Met de groeiende aandacht voor een gezonde leefstijl én steeds vaker voorkomende hittegolven lijkt de waarde van het 4Daagseonderzoek voorlopig alleen maar toe te nemen.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
