De droogtesituatie is niet overal in Gelderland gelijk. Dat blijkt uit de verschillende updates van de waterschappen.
In het beheergebied van Waterschap Rijn en IJssel geldt vanaf 16 juli een verbod op het oppompen van water uit beken, sloten en andere oppervlaktewateren. Vooral de hogere zandgronden in de Achterhoek, de Liemers en delen van de Veluwe zijn kwetsbaar, omdat zij nauwelijks worden aangevuld met rivierwater. Kleine beken vallen daar inmiddels droog en het waterschap verwacht dat zonder neerslag meer watergangen zullen volgen. Volgens het waterschap is het verbod noodzakelijk om verdere daling van waterstanden en verslechtering van de waterkwaliteit tegen te gaan. Meer informatie is te vinden op de website van Waterschap Rijn en IJssel.
Ook Waterschap Rivierenland ziet de droogte toenemen, al is de situatie daar anders. In het rivierengebied is op veel plaatsen nog voldoende water aanwezig dankzij de grote rivieren, maar hogere gebieden die niet vanuit de Maas of Waal kunnen worden aangevoerd, zijn volledig afhankelijk van regen en kwelwater. Juist daar vallen sloten droog en gelden inmiddels onttrekkingsverboden. In zijn actuele droogteblog benadrukt het waterschap dat de ontwikkelingen dagelijks worden gevolgd en dat inwoners rekening moeten houden met aanvullende maatregelen wanneer de droogte aanhoudt. Meer hierover staat in het droogteblog van Waterschap Rivierenland.
Bij Waterschap Vallei en Veluwe is het waterbeeld eveneens zorgelijk. Hoewel op verschillende plaatsen nog water kan worden aangevoerd vanuit de IJssel, Nederrijn of Randmeren, zijn vooral de hoger gelegen gebieden afhankelijk van neerslag. Het waterschap houdt daarom voortdurend de waterstanden, grondwaterstanden en neerslagtekorten in de gaten. Via het actuele Waterbeeld van Waterschap Vallei en Veluwe worden inwoners regelmatig bijgepraat over de situatie. Daarnaast geldt op meerdere locaties al een onttrekkingsverbod voor oppervlaktewater.
Waarom een onttrekkingsverbod?
Een verbod op het oppompen van water klinkt ingrijpend, maar volgens de waterschappen is het vooral een preventieve maatregel. Wanneer waterstanden te ver dalen, vermindert de doorstroming in sloten en beken. Daardoor stijgt de watertemperatuur sneller en neemt het zuurstofgehalte af. Dat vergroot de kans op blauwalg, vissterfte en schade aan kwetsbare natuur.
Daarnaast heeft een laag waterpeil ook gevolgen voor de landbouw. Niet alleen is er minder water beschikbaar voor beregening, ook het grondwater zakt verder weg, waardoor gewassen moeilijker vocht kunnen opnemen. Door nu tijdelijk beperkingen op te leggen, hopen de waterschappen grotere problemen later in de zomer te voorkomen.
Klimaatverandering maakt droogte steeds normaler
De huidige situatie staat niet op zichzelf. De afgelopen jaren kregen Nederlandse waterschappen steeds vaker te maken met langdurige droge perioden, afgewisseld met hevige regenbuien. Dat maakt het beheer van water ingewikkelder dan vroeger. In natte perioden moet water snel worden afgevoerd om wateroverlast te voorkomen, terwijl in droge perioden juist iedere beschikbare druppel zoveel mogelijk moet worden vastgehouden.
Volgens de gezamenlijke waterschappen laat deze zomer opnieuw zien dat waterbeheer steeds meer draait om het vinden van een balans tussen veiligheid, natuur, landbouw en voldoende zoetwaterbeschikbaarheid. De oproep om zuinig met water om te gaan is daarmee niet alleen bedoeld voor agrariërs en bedrijven, maar ook voor inwoners die hun tuin besproeien of op andere manieren veel water gebruiken.
Een zomer waarin water kostbaarder wordt
Voorlopig rekenen de waterschappen erop dat de droogte nog enige tijd zal aanhouden. Zolang er geen langdurige neerslag valt, blijven de waterstanden onder druk staan en kunnen bestaande maatregelen worden verlengd of uitgebreid.
De situatie laat zien hoe sterk Gelderland afhankelijk is van een zorgvuldig waterbeheer. Waar rivieren op sommige plaatsen nog voldoende aanvoer bieden, zijn andere gebieden vrijwel volledig afhankelijk van regenwater. Juist die regionale verschillen maken duidelijk waarom de drie Gelderse waterschappen elk hun eigen maatregelen nemen, maar uiteindelijk hetzelfde doel nastreven: voldoende schoon water beschikbaar houden voor mens, natuur en landbouw.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
