De Gelderse horeca verandert langzaam van ritme. Waar een horecabezoek traditioneel vooral verbonden was met de avond, draait een groeiend deel van de sector juist overdag. Koffie drinken, uitgebreid lunchen, ergens werken met een laptop of halverwege de middag afspreken voor een drankje: het zijn activiteiten waarvoor consumenten steeds vaker een horecazaak opzoeken. Voor restaurants en cafés biedt die ontwikkeling nieuwe mogelijkheden, zeker nu de avondhoreca onder druk staat van stijgende prijzen en veranderend consumentengedrag.
Van avondje uit naar koffie en lunch
Wie op een doordeweekse ochtend door een Gelderse binnenstad loopt, ziet een ander horecapubliek dan enkele jaren geleden. Terrassen en tafeltjes worden niet alleen gevuld door toeristen of mensen die vrij zijn, maar ook door mensen die elkaar ontmoeten voor een koffie, tussen afspraken door lunchen of een paar uur met een laptop werken.
Die ontwikkeling past binnen een bredere verandering in de Nederlandse horeca. Het aantal koffie- en dessertzaken is volgens recente sectorcijfers sinds 2020 sterk toegenomen, terwijl het aantal traditionele cafés en discotheken juist is afgenomen. De horeca krijgt daarmee steeds meer verschillende functies: een plek om te eten en drinken, maar ook om te werken, af te spreken en tijd door te brengen.
Voor Gelderland is die ontwikkeling interessant. Steden als Arnhem, Nijmegen, Apeldoorn, Ede en Wageningen beschikken over grote aantallen studenten, werknemers, bezoekers en dagjesmensen. Daardoor is er niet alleen vraag naar een avondmaaltijd, maar ook naar plekken waar mensen overdag kunnen verblijven.
De koffiebar als nieuwe ontmoetingsplek
De klassieke koffiebar is daardoor meer geworden dan een plaats waar iemand snel een cappuccino haalt. Het interieur, de sfeer, wifi en de mogelijkheid om rustig te zitten zijn onderdeel geworden van het product. Een kop koffie geeft toegang tot een plek waar mensen elkaar kunnen ontmoeten of enige tijd kunnen blijven.
Dat sluit aan bij een ontwikkeling die ook in de horecasector zelf wordt gesignaleerd. Volgens een analyse van StartendeOndernemers.nl over de veranderende horecamarkt groeide het aantal koffie- en dessertzaken sinds 2020 van ongeveer 1.400 naar meer dan 2.000. In dezelfde periode nam het aantal horecazaken als geheel af en daalde vooral het aantal traditionele cafés en discotheken.
De verschuiving zegt daarmee niet alleen iets over koffie. Het laat vooral zien dat consumenten andere eisen stellen aan de plek waar zij hun vrije tijd doorbrengen. De horecazaak wordt steeds vaker een verlengstuk van de huiskamer, werkplek of ontmoetingsruimte.
Lunch wordt een belangrijker moment
Ook de lunch krijgt daardoor meer gewicht. Een lunch buiten de deur is voor veel mensen gemakkelijker in te passen dan een uitgebreid diner. Er hoeft geen hele avond voor te worden vrijgemaakt en de rekening blijft doorgaans overzichtelijker dan bij een diner met meerdere gangen en drankjes.
Voor horecaondernemers heeft dat een belangrijk voordeel. Een zaak die alleen tijdens de avond geopend is, heeft een beperkt aantal uren waarin omzet kan worden gemaakt. Een restaurant of café dat daarnaast ontbijt, koffie, lunch en een middagborrel aanbiedt, kan zijn ruimte gedurende een groter deel van de dag benutten.
Dat betekent niet dat iedere horecazaak automatisch succesvol wordt door eerder open te gaan. Overdag is een ander publiek actief dan ’s avonds en de bestedingen liggen doorgaans anders. Een ondernemer moet daarom goed nadenken over assortiment, personeel, openingstijden en prijsniveau.
Horeca zoekt naar meer omzetmomenten
Die zoektocht naar extra omzetmomenten komt op een moment waarop de horeca economisch voor een uitdaging staat. Het Centraal Bureau voor de Statistiek meldt dat de horecaomzet in het eerste kwartaal van 2026 met 2,2 procent groeide, maar dat was wel de kleinste groei in vijf jaar. Bij restaurants bedroeg de omzetgroei 1,6 procent en bij cafés 1,3 procent.
Daarmee is de sector niet ingestort, maar de ruimte om uitsluitend op groei van het aantal avondbezoeken te rekenen wordt kleiner. Een extra lunch, een drukke koffiemiddag of een goed bezette werkplek kan voor een ondernemer daarom interessanter worden. Zeker wanneer dezelfde ruimte anders een groot deel van de dag leegstaat.
De consument kiest bewuster
De veranderende horeca sluit bovendien aan bij een consument die kritischer naar zijn uitgaven kijkt. De rekening voor een avond uit eten is de afgelopen jaren flink opgelopen, terwijl mensen tegelijkertijd meer mogelijkheden hebben om thuis iets bijzonders te bereiden.
Een kop koffie of lunch vormt een kleinere financiële beslissing. Daardoor kan de drempel om naar een horecazaak te gaan lager liggen. De consument hoeft niet te kiezen voor een volledige avond uit; een uur koffie drinken of een lunchafspraak kan al voldoende zijn.
Volgens Rabobank blijft de consument in 2026 terughoudend met horecabestedingen. De bank wijst onder meer op het grotere prijsverschil tussen horeca en supermarkt en op de stijgende kosten voor horecaondernemers. Tegelijkertijd ziet Rabobank op langere termijn kansen voor bedrijven die aansluiten bij veranderend consumentengedrag.
Dat maakt de verschuiving naar daghoreca niet alleen een modetrend, maar ook een mogelijke manier waarop ondernemers proberen hun aanbod beter aan te laten sluiten bij de manier waarop mensen hun tijd en geld besteden.
Gelderse binnensteden krijgen een ander gezicht
De verandering is vooral zichtbaar in binnensteden. Waar winkels overdag voor veel bezoekers de belangrijkste bestemming waren, ontstaat steeds meer een combinatie van winkelen, koffiedrinken, lunchen en werken.
Voor gemeenten kan dat interessant zijn. Een levendige horeca overdag zorgt ervoor dat mensen langer in een centrum blijven. Dat kan ook andere ondernemers ten goede komen, omdat bezoekers niet uitsluitend komen voor een specifieke aankoop, maar langer in het gebied verblijven.
Voor Gelderse steden ligt hier een kans, maar ook een uitdaging. Een binnenstad kan niet alleen bestaan uit koffiezaken en lunchrooms. De aantrekkelijkheid ontstaat juist door de combinatie van winkels, cultuur, horeca, evenementen en openbare ruimte.
De ontwikkeling van daghoreca kan daar wel een belangrijke rol in spelen. Een terras dat ’s ochtends al wordt gebruikt voor koffie en ’s middags voor lunch en borrel, heeft een andere functie dan een café dat pas aan het einde van de middag zijn deuren opent.
Ook kleine plaatsen kunnen profiteren
De ontwikkeling beperkt zich bovendien niet tot de grote Gelderse steden. Juist in kleinere plaatsen kan een goede lunchroom of koffiebar een belangrijke ontmoetingsfunctie krijgen.
Daar gaat het niet alleen om omzet. Een horecazaak kan ook fungeren als laagdrempelige plek waar inwoners elkaar tegenkomen. Voor ouderen kan het een bestemming zijn voor een kop koffie, voor thuiswerkers een tijdelijke werkplek en voor gezinnen een plek om elkaar overdag te ontmoeten.
Dat sociale aspect wordt belangrijker naarmate traditionele ontmoetingsplekken verdwijnen. Een café dat overdag open is, kan daardoor een andere maatschappelijke functie krijgen dan een zaak die uitsluitend gericht is op het avondleven.
Niet iedere horecazaak hoeft een koffiebar te worden
Toch betekent de opkomst van daghoreca niet dat iedere Gelderse ondernemer zijn restaurant moet veranderen in een lunchroom. Concept, locatie en doelgroep blijven bepalend.
Een restaurant in een toeristische omgeving kan bijvoorbeeld profiteren van wandelaars en fietsers die overdag een tussenstop maken. In een studentenstad kan juist een betaalbare lunchformule aantrekkelijk zijn, terwijl een horecazaak in een zakelijk gebied zich kan richten op ontbijt, koffie en zakelijke lunches.
De belangrijkste verandering zit daarom misschien niet in het product, maar in het moment waarop horeca wordt geconsumeerd. De grens tussen ontbijt, koffie, lunch, werken en borrelen wordt steeds minder scherp.
De horeca wordt een plek voor de hele dag
De Gelderse horeca staat daarmee voor een interessante verschuiving. De klassieke indeling van ontbijt thuis, werken overdag en ’s avonds uit eten maakt langzaam plaats voor een veel flexibeler patroon. Mensen bepalen steeds vaker zelf waar en wanneer zij koffie drinken, lunchen, werken of elkaar ontmoeten.
Voor horecaondernemers betekent dat nieuwe kansen, maar ook extra eisen. Wie overdag succesvol wil zijn, moet een ander aanbod, andere prijzen en een andere sfeer kunnen bieden dan tijdens het diner of avondleven.
De toekomst van de Gelderse horeca hoeft daarom niet alleen na zes uur ’s avonds te beginnen. Juist tussen ontbijt en borrel ontstaat een steeds belangrijker deel van de horecadag. De koffiebar, lunchroom en het café overdag lijken daarmee niet langer een aanvulling op de horeca, maar worden steeds meer een zelfstandig onderdeel van het Gelderse straatbeeld.
Heeft u een foutje gezien of beschikt u over aanvullende informatie? Neem dan contact met ons op.
Weergaven: 72
